Nasıl çözmelisin?
Önerilen süre 30 dakika. Çoktan seçmeli sorularda tek doğru cevap vardır. Her biri 1 puan; iki açık uçlu soru ikişer puan, toplam 12 puandır. Bu puan okul notu değil, tekrarını planlama aracıdır. Soruyu çözmeden cevap alanını açma. Yanıtların kaydedilmez ve kişisel bilgi istenmez.
Çoktan Seçmeli Sorular
1. Tek türden 200 bitki olan A alanı ile beş türden toplam 50 bitki olan B alanı aynı yöntemle inceleniyor. Tür sayısı bakımından hangisi doğrudur?
- A)A kesin daha çeşitlidir.
- B)B daha fazla tür içerir.
- C)İkisi de tek tür içerir.
- D)B'de hiç biyoçeşitlilik yoktur.
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: B. B alanında beş tür vardır. Birey sayısı ile tür sayısı ayrı ölçülerdir.
Çalışılan beceri: Çeşitlilik karşılaştırma
2. Bir canlının yaşadığı alanı ifade eden kavram hangisidir?
- A)Yakıt
- B)Yalıtım
- C)Habitat
- D)Baca
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: C. Habitat yaşam alanıdır. Ekosistem ise canlı-cansız çevre etkileşimlerini de içerir.
Çalışılan beceri: Kavram tanıma
3. Biyoçeşitliliği korumaya hangi davranış katkı sağlar?
- A)Yuvaları bozmak
- B)Her yabani canlıyı eve taşımak
- C)Atığı dereye dökmek
- D)Yaşam alanlarını korumak
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: D. Canlıların doğal yaşam alanlarını korumak türlerin yaşamını sürdürmesine yardımcı olur.
Çalışılan beceri: Koruma yaklaşımı
4. Bir alanda gözlenen tür sayısı azalıyor. Hangi yorum en uygundur?
- A)Gözlem koşulları ve olası farklı nedenler araştırılmalıdır.
- B)Tek bir kişi kesin suçludur.
- C)Yalnız bir fotoğraf bütün nedeni kanıtlar.
- D)Görülmeyen türün dünyadaki nesli tükenmiştir.
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: A. Neden araştırması karşılaştırılabilir veri ve alternatif açıklamalar gerektirir; gözlem düşüşü tek başına kesin neden göstermez.
Çalışılan beceri: Kanıtın sınırı
5. Doğal gazla ilgili hangi ifade doğrudur?
- A)Yanarken hiçbir madde oluşmaz.
- B)Yanması karbondioksit oluşturabilir; çevre etkisi sıfır değildir.
- C)Her zaman odunla tamamen aynı etkidedir.
- D)Sınıfta yakılarak denenmelidir.
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: B. Doğal gaz yanması karbondioksit oluşturur. Etki yakıt ve koşullarla değerlendirilir; sınıf yanma deneyi yapılmaz.
Çalışılan beceri: Yakıt değerlendirme
6. Aynı ısınma ihtiyacı için enerji gereksinimini azaltmaya hangisi yardımcı olabilir?
- A)Pencereleri sürekli açık tutmak
- B)Bacayı öğrencinin sökmesi
- C)Uygun bina ısı yalıtımı
- D)Isıtıcıyı gereksiz yere açık bırakmak
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: C. Yalıtım ısı aktarımını azaltmaya yardımcı olur; böylece gerekli yakıt/enerji azalabilir.
Çalışılan beceri: Kaynak kullanımı
7. Çevre projesinin başarısını kontrol etmek için en uygun yol hangisidir?
- A)Hedef ve ölçüm belirlemeden afiş hazırlamak
- B)Sonucu görmeden başarı ilan etmek
- C)Her hafta farklı yöntemle sayı üretmek
- D)Başlangıç ve son ölçümü aynı yöntemle karşılaştırmak
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: D. Karşılaştırılabilir başlangıç ve son ölçüm, değişimi değerlendirmeyi sağlar.
Çalışılan beceri: Proje değerlendirme
8. Güvenli bir biyoçeşitlilik gözlemi hangisidir?
- A)Belirlenen alanda canlılara dokunmadan kayıt tutmak
- B)Bilinmeyen mantarları tatmak
- C)Yuvaları açıp sayım yapmak
- D)Kirli dereye girip örnek toplamak
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: A. Zarar vermeyen ve güvenli alanda yapılan gözlem uygundur; diğerleri canlıya veya öğrenciye risk oluşturur.
Çalışılan beceri: Güvenli gözlem
Açık Uçlu Sorular
9. Bir gölette daha az kuş gördün. 'Bütün kuşların nesli tükendi' demek neden doğru değildir? İki ek bilgi öner.
Cevabını bir kâğıda sonucu ve gerekçesiyle yaz.
Örnek yanıtı ve puanlama ölçütünü göster
Tek gözlem görülmeyen türün tüm dünyada yok olduğunu kanıtlamaz. Mevsim ve saat, gözlem alanı/yöntemi, önceki kayıtlar veya habitat değişimleri araştırılabilir.
- Yerel gözlem ile küresel nesil tükenmesini ayırır. (1 puan)
- İki uygun ek bilgi ya da karşılaştırma önerir. (1 puan)
Aynı anlamı taşıyan bilimsel olarak doğru farklı ifadeler de kabul edilir.
10. Okul çevresindeki ambalaj atığı için iki haftalık bir çözüm planı yaz. Ölçüm, sorumlu ve güvenlik kuralı belirt.
Cevabını bir kâğıda sonucu ve gerekçesiyle yaz.
Örnek yanıtı ve puanlama ölçütünü göster
Öğretmen ve okul yönetimiyle belirlenen güvenli alanda ilk hafta aynı gün/sürede atık gözlem sayımı yapılır. Bilgilendirme ve uygun kutu sonrası ikinci hafta aynı sayım tekrarlanır. Kesici veya bilinmeyen atıklara dokunulmaz; tehlikeler yetişkine bildirilir.
- Süre, sorumlu ve karşılaştırılabilir ölçüm belirtir. (1 puan)
- Uygulanabilir çözümle uygun güvenlik kuralını birlikte verir. (1 puan)
Aynı anlamı taşıyan bilimsel olarak doğru farklı ifadeler de kabul edilir.