Nasıl çözmelisin?
Önerilen süre 30 dakika. Çoktan seçmeli sorularda tek doğru cevap vardır. Her biri 1 puan; iki açık uçlu soru ikişer puan, toplam 12 puandır. Bu puan okul notu değil, tekrarını planlama aracıdır. Soruyu çözmeden cevap alanını açma. Yanıtların kaydedilmez ve kişisel bilgi istenmez.
Çoktan Seçmeli Sorular
1. Kuru ve sağlam durumda hangi örnek yalıtkan olarak kullanılır?
- A)Bakır tel
- B)Alüminyum folyo
- C)Demir çivi
- D)Plastik kablo kaplaması
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: D. Kuru plastik yalıtkan örneğidir. Kablo içindeki metal ise iletken yol sağlar.
Çalışılan beceri: Sınıflandırma
2. Aynı cins, kesit ve sıcaklıkta telin uzunluğu artırılıyor. Direnç için ne beklenir?
- A)Azalır.
- B)Artar.
- C)Her zaman sıfır olur.
- D)Uzunluk hiçbir etkide bulunmaz.
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: B. Diğer koşullar aynıyken daha uzun telin direnci daha büyüktür.
Çalışılan beceri: Uzunluk etkisi
3. Aynı cins ve uzunluktaki telin kesit alanı artırılıyor. Direnç nasıl değişir?
- A)Azalır.
- B)Artar.
- C)Mutlaka sonsuz olur.
- D)Telin cinsi değişir.
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: A. Aynı koşullarda daha büyük kesit alanı daha düşük direnç sağlar.
Çalışılan beceri: Kesit etkisi
4. Tel cinsinin etkisini araştırırken hangi özellikler eşit tutulmalıdır?
- A)Yalnız masanın rengi
- B)Yalnız gözlemcinin adı
- C)Tel uzunluğu ve kesiti
- D)Sadece telin rengi
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: C. Cins dışındaki uzunluk ve kesit gibi direnç etkenleri kontrol edilmelidir. Devre elemanları da aynı kalır.
Çalışılan beceri: Değişken kontrolü
5. Reosta nedir?
- A)Yeni pil üreten aygıt
- B)Yalnız ışık kaynağı
- C)Elektriği tamamen yok eden parça
- D)Ayarlanabilir direnç
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: D. Reosta, uygun bağlantıda etkin direnç değerini değiştirmeyi sağlar.
Çalışılan beceri: Kavram tanıma
6. Uygun seri devrede reostanın etkin tel uzunluğu artırılıyor. Hangisi beklenebilir?
- A)Direnç artar, ampul daha sönük yanar.
- B)Direnç azalır, ampul mutlaka patlar.
- C)Pil sayısı kendiliğinden artar.
- D)Direnç değişmez.
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: A. Etkin tel uzayınca direnç artar. Aynı koşullardaki seri devrede parlaklık azalabilir.
Çalışılan beceri: Neden-sonuç
7. Bir madde denendiğinde ampul yanmıyor. İlk uygun yaklaşım hangisidir?
- A)Kesin yalıtkandır diye ilan etmek
- B)Prize bağlayıp tekrar denemek
- C)Bilinen iletkenle devreyi ve temasları kontrol etmek
- D)Vücudu devreye eklemek
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: C. Arızalı ampul, zayıf pil veya kötü temas da ışık görülmemesine neden olabilir. Priz veya vücutla test yapılmaz.
Çalışılan beceri: Kanıtın sınırı
8. Elektriksel direncin birimi hangisidir?
- A)Metre
- B)Ohm
- C)Kilogram
- D)Litre
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: B. Direnç birimi ohmdur. Bu çalışmada sayısal Ohm yasası hesabı kullanılmaz.
Çalışılan beceri: Birim bilgisi
Açık Uçlu Sorular
9. Aynı sıcaklıkta bakır A teli 10 cm, bakır B teli 30 cm; kesitleri eşit. Dirençlerini ve aynı uygun seri devrede beklenen parlaklıklarını karşılaştır.
Cevabını bir kâğıda sonucu ve gerekçesiyle yaz.
Örnek yanıtı ve puanlama ölçütünü göster
B daha uzun olduğu için direnci daha büyüktür. Pil ve ampul aynıyken B ile daha düşük parlaklık beklenebilir. Bu yorumda cins, kesit ve sıcaklık sabittir.
- B telinin direncini doğru karşılaştırır. (1 puan)
- Parlaklık yorumunu sabit koşullarla ilişkilendirir. (1 puan)
Aynı anlamı taşıyan bilimsel olarak doğru farklı ifadeler de kabul edilir.
10. Bir reosta çiziminde sürgü sağa gidiyor. Yalnız bu bilgiyle ampulün kesin parlaklaşacağını söyleyebilir misin? Eksik bilgiyi yaz.
Cevabını bir kâğıda sonucu ve gerekçesiyle yaz.
Örnek yanıtı ve puanlama ölçütünü göster
Hayır. Hangi uçların kullanıldığı ve devreye katılan telin etkin uzunluğunun artıp azalmadığı bilinmelidir. Etkin tel uzarsa direnç artabilir ve parlaklık azalabilir.
- Sağ-sol bilgisinin tek başına yetmediğini belirtir. (1 puan)
- Bağlantı uçları veya etkin uzunluk bilgisini ister. (1 puan)
Aynı anlamı taşıyan bilimsel olarak doğru farklı ifadeler de kabul edilir.