Nasıl çözmelisin?
Önerilen süre 30 dakika. Çoktan seçmeli sorularda tek doğru cevap vardır. Her biri 1 puan; iki açık uçlu soru ikişer puan, toplam 12 puandır. Bu puan okul notu değil, tekrarını planlama aracıdır. Soruyu çözmeden cevap alanını açma. Yanıtların kaydedilmez ve kişisel bilgi istenmez.
Çoktan Seçmeli Sorular
1. Aynı hizada delikleri olan kartonların arasından ışığın geçmesi en çok hangi düşünceyi destekler?
- A)Işık her zaman eğri yayılır.
- B)Işık yalnız havada bulunur.
- C)Işık doğrusal yayılabilir.
- D)Karton ışık üretir.
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: C. Hizalama doğrusal ışık yolunu açık tutar. Karton yana kayınca yol kesilir.
Çalışılan beceri: Model yorumlama
2. Buzlu camın arkasındaki nesnenin ayrıntıları net seçilmiyor ama ışık geçiyor. Bu cam nasıl sınıflandırılır?
- A)Yarı saydam
- B)Opak
- C)Işık kaynağı
- D)Tamamen ışık geçirmez
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: A. Işığın bir kısmını geçirip net görüntü sağlamayan örnek yarı saydamdır.
Çalışılan beceri: Sınıflandırma
3. Noktasal kaynak ve ekran sabitken opak cisim kaynağa yaklaştırılıyor. Gölge boyu nasıl değişir?
- A)Daima sıfır olur.
- B)Kesinlikle değişmez.
- C)Cismin rengine dönüşür.
- D)Büyür.
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: D. Kaynağa yaklaşan cisim ışığın daha geniş bir doğrultu aralığını engeller; ekrandaki gölge büyür.
Çalışılan beceri: Konum karşılaştırma
4. Hangi madde örneği olağan koşullarda opaktır?
- A)Temiz pencere camı
- B)Kalın ahşap levha
- C)Temiz hava
- D)İnce saydam asetat
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: B. Kalın ahşap levha görünür ışığı geçirmez; diğer örnekler ışığı büyük ölçüde geçirir.
Çalışılan beceri: Madde-ışık ilişkisi
5. Gölge boyuna cismin konumunun etkisi incelenirken hangisi sabit tutulmalıdır?
- A)Her denemede bütün uzaklıklar
- B)Yalnız gölge çapı
- C)Kaynak ve ekranın yeri
- D)Ölçülen gölge boyu
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: C. Cismin konumu bağımsız değişkendir; kaynak ve ekran aynı yerde kalır. Gölge boyu ölçülen sonuçtur.
Çalışılan beceri: Değişken kontrolü
6. Aynı büyüklükte kırmızı ve mavi opak diskler aynı konumda deneniyor. Hangisi beklenir?
- A)Benzer boyda koyu gölgeler
- B)Mutlaka kırmızı ve mavi gölgeler
- C)Yalnız kırmızı diskte gölge
- D)İkisinde de gölge oluşmaması
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: A. Gölge ışığın engellendiği bölgedir. Aynı geometri ve opaklık benzer gölge boyu sağlar.
Çalışılan beceri: Kavram yanılgısı
7. Kaynak ve cisim sabitken ekran cisimden uzaklaştırılıyor. Basit modelde gölge ne olur?
- A)Her zaman kaybolur.
- B)Cismin içine geçer.
- C)Küçülür.
- D)Büyür.
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: D. Sınır ışınlarının arası ekran uzaklaştıkça açılır; gölge büyür.
Çalışılan beceri: Işın modeli
8. Renkli bir camın arkasındaki yazı net okunuyor. Hangi yorum uygundur?
- A)Cam kesinlikle opaktır.
- B)Cam renkli olsa da saydam olabilir.
- C)Renkli bütün maddeler yarı saydamdır.
- D)Cam ışık üretmektedir.
Cevabı ve gerekçeyi göster
Doğru cevap: B. Saydamlık renk değil, ışığı geçirme ve görüntüyü seçtirme özelliğiyle değerlendirilir.
Çalışılan beceri: Kanıta dayalı sınıflama
Açık Uçlu Sorular
9. Bir öğrenci gölge deneyinde diski ve ekranı aynı anda hareket ettiriyor. Gölgedeki değişimi neden yalnız diskin etkisi olarak açıklayamaz? Deneyi düzelt.
Cevabını bir kâğıda sonucu ve gerekçesiyle yaz.
Örnek yanıtı ve puanlama ölçütünü göster
İki değişken birlikte değiştiği için etkileri ayrılamaz. Kaynak ve ekran sabit tutulur; yalnız disk hareket ettirilir ve gölge boyu ölçülür.
- İki değişkenin karıştığını açıklar. (1 puan)
- Tek değişkenli uygun düzenek önerir. (1 puan)
Aynı anlamı taşıyan bilimsel olarak doğru farklı ifadeler de kabul edilir.
10. Saydam, yarı saydam ve opak maddelere birer örnek ver. Sınıflamanın yalnız renk bilgisiyle neden yapılamayacağını açıkla.
Cevabını bir kâğıda sonucu ve gerekçesiyle yaz.
Örnek yanıtı ve puanlama ölçütünü göster
Temiz cam saydam, buzlu cam yarı saydam, kalın karton opaktır. Renkli saydam cam da ışık geçirebilir; belirleyici olan denenen örneğin ışığı geçirme özelliğidir.
- Üç uygun örnek verir. (1 puan)
- Renk ile ışık geçirgenliğini ayırır. (1 puan)
Aynı anlamı taşıyan bilimsel olarak doğru farklı ifadeler de kabul edilir.